Google'a 10 Milyar Dolarlık Dev Tazminat Şoku! Teknoloji Devleri Ayakta!
Avrupa Birliği'nin Google'a kestiği milyar dolarlık ceza, teknoloji dünyasında deprem etkisi yarattı. Rakipler, bu kararı emsal göstererek devasa tazminat davaları açıyor, Google'ın finansal yapısı zorlanıyor.
Teknoloji devlerinin yıllardır süregelen rekabet kurallarını ihlal iddiaları, her geçen gün daha da alevleniyor. Özellikle arama motoru pazarındaki hakimiyetini kötüye kullandığı gerekçesiyle Avrupa Birliği'nin (AB) hedef tahtasına oturtulan Google (Alphabet), 2017'den bu yana uygulanan soruşturmalar sonucunda milyarlarca dolarlık cezalarla yüzleşti. Arama sonuçlarında kendi hizmetlerini öne çıkarması, Android işletim sistemini ve Google Play mağazasını rakiplerini dışlayacak şekilde kullanmasıyla eleştirilen şirket, bu yaptırımları adeta bir 'iş yapma maliyeti' olarak görmeye devam ediyor. Ancak son gelişmeler, bu maliyetin beklenenden çok daha yükseğe çıkabileceğini gösteriyor.
Dijital Piyasalar Yasası (DMA) Pendorluğunu Sıkılaştırıyor
Avrupa Birliği'nin teknoloji şirketlerine yönelik getirdiği Dijital Piyasalar Yasası (DMA), uygulamaya konulduğu ilk günden itibaren sonuçlarını göstermeye başladı. Google'a, DMA kapsamında kesilen ilk 1 milyar dolarlık devasa ceza, teknoloji dünyasında adeta bir dönüm noktası oldu. Şirketin kendi ürünlerini arama sonuçlarında ve uygulama mağazasında kayırması, ayrıca geliştiricilerin kullanıcıları daha ucuz alternatiflere yönlendirmesini engellemesi bu cezanın gerekçeleri arasında yer alıyor. Bu karar, Google'ın 'kendi kendini kayırma' uygulamalarının resmi olarak tescillendiği anlamına gelirken, aynı zamanda rakiplerine de emsal teşkil etti.
Tazminat Davaları Hızlandı: 10 Milyar Dolara Dayanan Talepler
AB'nin Google'a kestiği cezanın ardından, Avrupa'nın dört bir yanından Google'a karşı tazminat davaları adeta bir sel gibi akmaya başladı. Almanya'da faaliyet gösteren karşılaştırmalı alışveriş sitesi Idealo, Berlin Mahkemesi'nden 465 milyon Euro'yu (yaklaşık 529 milyon dolar) aşan bir tazminat kazandı. Bu zafer, diğer şirketlere de cesaret verdi. İngiltere'den Kelkoo ve Foundem, İsveç'ten PriceRunner (Klarna destekli) ve İtalya'dan Moltiply Group gibi pek çok firma, toplamda milyarlarca dolarlık taleplerle mahkemelerin yolunu tuttu. Hatta bazı dava finansmanı şirketlerinin desteklediği ve başarı olasılığı yüksek görülen davalarda, talep edilen tazminat miktarlarının 1 milyar doları aştığı belirtiliyor. Hukukçular, DMA kararının, daha önceki AB rekabet kurallarıyla (Madde 102) birleştiğinde yepyeni bir dava dalgası yaratacağını öngörüyor.
Rakiplerin Yüksek Beklentileri ve Google'ın Savunması
Bu devasa tazminat taleplerinin arkasında, Google'ın uzun yıllardır süregelen rekabet ihlallerinin yarattığı zararın telafi edilmesi isteği yatıyor. Rakipler, Google'ın pazar hakimiyetini kullanarak kendilerini haksız yere dezavantajlı konuma düşürdüğünü savunuyor. Ancak Google cephesinden gelen açıklamalarda ise bu iddialar reddediliyor. Google sözcüsü, söz konusu davaları 'kendi ürünlerine yatırım yapmak yerine kolay para arayan şirketlerin girişimleri' olarak nitelendirerek, tüm suçlamaları reddetti. Şirketin bu konudaki tutumu, hukuki sürecin ne denli çetin geçeceğinin bir göstergesi.
Geçmiş Cezalar ve Artan Finansal Baskı
Google'ın geçmişi, AB'den aldığı rekabet cezalarıyla dolu. Son 10 yılda şirketin AB'ye ödediği toplam ceza miktarı 10,4 milyar Euroyu geçti. Bu rakamlar arasında, alışveriş hizmetleriyle ilgili 2,42 milyar Euro ve Android işletim sistemiyle ilgili rekor düzeydeki 4,1 milyar Euroluk cezalar da bulunuyor. Bu davaların genellikle yıllarca sürdüğü ve Google'ın temyiz süreçlerini kullanarak ödeme sürelerini uzatabildiği biliniyor. Örneğin, PriceRunner davasındaki temyiz süreci, ödemenin gecikmesine neden oluyor. Uzmanlar, şirketin bu cezaları adeta bir 'iş yapma maliyeti' olarak gördüğünü ve zamanın kendi lehine işleyeceğine inandığını belirtiyor. Ancak DMA kararının, hem geçmiş hem de mevcut ihlaller için güçlü bir hukuki zemin oluşturduğu ve bu nedenle rakiplerin taleplerinin daha güçlü temellere dayandığı vurgulanıyor. Diğer yandan, Google'ın özellikle yapay zeka alanındaki yoğun yatırımları nedeniyle Alphabet'in serbest nakit akışı, şirketin halka açık tarihinde ilk kez negatife döndü. Bu durum, hem AB cezalarının hem de özel tazminat davalarının şirketin finansal yapısı üzerindeki baskısını daha da artırıyor.